Hoe haal ik een eerstegraads bevoegdheid?
Waar mag ik lesgeven met een eerstegraads bevoegdheid?
Met een eerstegraads bevoegdheid mag je lesgeven in jouw Ga naar artikel in de volgende sectoren, leerjaren en niveaus:
Ga naar artikel (vo): op alle niveaus en in alle leerjaren van het vmbo en havo/vwo (klas 1 t/m 6). Daarnaast mag je lesgeven in het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs.
Ga naar artikel (mbo): op alle niveaus binnen het mbo en het volwassenenonderwijs (Ga naar artikel).
Ga naar artikel (po): als je een Ga naar artikel geeft dat overeenkomt met een vak dat in het Ga naar artikel gegeven wordt.
Lees alles over de verschillende bevoegdheden in Nederland in Ga naar artikel.
Welke routes zijn er om mijn eerstegraads bevoegdheid te halen?
Je kunt een eerstegraads bevoegdheid halen via een masteropleiding of Ga naar artikel aan een hogeschool of universiteit.
Hieronder zie je welke vooropleidingseisen de lerarenopleidingen voor een eerstegraads bevoegdheid hanteren:
Opleiding | Niveau | Duur* | Toelatingseisen** |
|---|---|---|---|
wo | max. 2 jaar | wo-bachelor- en masterdiploma met daarbinnen 120 behaalde studiepunten (EC) aan vakken die verwant zijn aan het schoolvak | |
hbo | max. 2 jaar | wo-diploma dat aansluit op het vak dat je wilt geven, een tweedegraads bevoegdheid in hetzelfde vak of een eerstegraadsbevoegdheid in een ander schoolvak | |
1-jarige educatieve wo-master | wo | 1 jaar | wo-bachelor- en masterdiploma met daarbinnen 120 behaalde studiepunten (EC) voor vakken die verwant zijn aan een schoolvak |
2-jarige educatieve wo-master | wo | 2 jaar | afgeronde wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak |
educatieve hbo-master | hbo | max. 3 jaar | tweedegraads lesbevoegdheid |
* Je opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd.
** In sommige gevallen accepteren universiteiten ook hbo- of wo-bachelordiploma’s, aangevuld met relevante opleidingen en/of werkervaring die gelijkwaardig is aan wo-masterniveau.
Voor het vaststellen van vakverwantschap kijkt een onderwijsinstelling naar bepaalde thematische domeinen uit jouw vooropleiding(en) en hoe die zich verhouden tot het schoolvak. Ben je benieuwd hoe dit er per schoolvak uitziet? Kijk dan eens in deze brochure.
Zij-instroomtraject
Naast via reguliere masteropleidingen, kun je een eerstegraads bevoegdheid halen via Ga naar artikel. Tijdens dit tweejarige leer-werktraject combineer je je lerarenopleiding aan een hogeschool of universiteit met een betaalde baan als leraar op een school. In een Ga naar artikel wordt vooraf bepaald of je in staat bent om direct voor de klas te staan en of het voor jou haalbaar is om binnen twee jaar je eerstegraads bevoegdheid te halen. Daarbij wordt er gekeken naar je vooropleidingen en je werkervaring.
Als je een zij-instroomtraject succesvol afrondt, ontvang je geen hbo- of wo-masterdiploma, maar wel een volwaardige eerstegraads bevoegdheid voor een bepaald schoolvak.
Zoek je de verbreding en verdieping op? Je kunt een eerstegraads zij-instroomtraject combineren met een traineeprogramma bij Trainees in onderwijs. Dit landelijke initiatief biedt een tweejarig geïntegreerd programma waarin je je ontwikkelt tot een brede onderwijsprofessional. Daarnaast word je ondersteund bij onder andere het geschiktheidsonderzoek en het vinden van een aanstelling.
Een 1-jarige universitaire master
De 1-jarige educatieve wo-master is een zogenaamde post-master: je volgt een 1-jarige educatieve wo-master nadat je al een universitaire master hebt afgerond. Na afronding van een educatieve master heb je een eerstegraads bevoegdheid en een wo-masterdiploma in handen. Kijk in onze navigator welke universiteiten in jouw regio een 1-jarige educatieve master aanbieden.
Wat leer je?
Er wordt tijdens de 1-jarige educatieve master geen aandacht meer besteed aan de inhoud van het schoolvak: in het studieprogramma staan alleen (vak)didactiek en pedagogiek centraal. Daarnaast loop je stage, waarbij je de geleerde theorie direct in de praktijk brengt. Bij de meeste universitaire lerarenopleidingen wordt van je verwacht dat je een minimaal aantal stage-uren in de bovenbouw havo/vwo loopt.
Wat zijn de toelatingseisen?
Omdat de 1-jarige educatieve wo-master een post-master is, kun je alleen worden toegelaten als je al een schoolvakverwante universitaire master hebt afgerond. Belangrijk hierbij is dat je tijdens je wo-bachelor en/of -master minimaal 120 studiepunten (EC) hebt behaald die verwant zijn aan het schoolvak waarvoor je de bevoegdheid zou willen halen. De toelatingscommissie van een universiteit beoordeelt uiteindelijk of jouw vooropleiding voldoende aansluit om je rechtstreeks toe te laten, of via een Ga naar artikel. Neem voor jouw persoonlijke mogelijkheden contact op met de lerarenopleiding van de universiteit waaraan jij de opleiding wilt volgen.
Hoelang duurt het?
Een 1-jarige educatieve master duurt 1 jaar als je hem in voltijd volgt. Wil je de opleiding niet als voltijdopleiding volgen? Dan bieden sommige universiteiten ook een deeltijdvariant aan. Het programma wordt dan verspreid over 2 jaar.
Wanneer heb ik recht op vrijstellingen?
Als je een Ga naar artikel succesvol hebt afgerond, kom je in aanmerking voor vrijstellingen voor een universitaire educatieve master. Je hebt dan namelijk al een Ga naar artikel, waarmee je al voor de klas mag staan in het vmbo-tl en de onderbouw havo/vwo. Een 1-jarige educatieve master duurt in dat geval 6 maanden.
Als je via een andere weg een tweedegraads bevoegdheid hebt gehaald (in hetzelfde of in een ander schoolvak) of al een eerstegraads bevoegdheid hebt voor een ander schoolvak, dan kun je ook in aanmerking komen voor vrijstellingen. Dit gaat altijd in overleg met de lerarenopleiding.
Een 2-jarige educatieve wo-master
De 2-jarige educatieve wo-master volg je aan een universiteit, na een verwante universitaire bacheloropleiding. Na afronding van een 2-jarige educatieve universitaire master heb je een eerstegraads bevoegdheid en een wo-masterdiploma in handen. Kijk in onze navigator welke universiteiten in jouw regio een 2-jarige educatieve master aanbieden.
Wat leer je?
Tijdens een 2-jarige educatieve master combineer je het 1-jarige programma van een wo-masteropleiding die inhoudelijk aan het schoolvak verwant is met het programma van de 1-jarige educatieve wo-master. In het studieprogramma zijn de drie Ga naar artikel waaraan je als leraar moet voldoen de rode draad: vakinhoud, (vak)didactiek en pedagogiek.
Tijdens je stages breng je de geleerde theorie direct in de praktijk. Bij de meeste universitaire lerarenopleidingen wordt er van je verwacht dat je een minimaal aantal stage-uren in de bovenbouw havo/vwo loopt.
Wat zijn de toelatingseisen?
Om toegelaten te worden voor een 2-jarige educatieve master heb je een afgeronde wo-bachelor nodig die verwant is aan een schoolvak. De toelatingscommissie van een universiteit beoordeelt uiteindelijk of jouw vooropleiding voldoende aansluit om je rechtstreeks toe te laten of via een Ga naar artikel. Neem voor jouw persoonlijke mogelijkheden contact op met de lerarenopleiding.
Hoelang duurt het?
Een 2-jarige educatieve master duurt 2 jaar in voltijd. Wanneer je de opleiding niet als voltijdopleiding wilt volgen, dan bieden sommige universiteiten ook een deeltijdvariant aan. Het programma wordt dan verspreid over 3 tot 4 jaar.
Wanneer heb ik recht op vrijstellingen?
Als je een Ga naar artikel succesvol hebt afgerond, kom je in aanmerking voor vrijstellingen voor een universitaire educatieve master. Je hebt dan namelijk al een Ga naar artikel waarmee je bevoegd voor de klas mag staan in het vmbo-tl en de onderbouw havo/vwo. Een 2-jarige educatieve wo-master kun je in dat geval vaak verkorten naar 1,5 jaar, of je kunt extra keuzevakken volgen.
Als je via een andere weg een tweedegraads bevoegdheid hebt gehaald (in hetzelfde of in een ander schoolvak) of al een eerstegraads bevoegdheid hebt voor een ander schoolvak, dan kun je ook in aanmerking komen voor vrijstellingen. Dit gaat altijd in overleg met de lerarenopleiding.
Een educatieve hbo-master
Een hbo-masteropleiding volg je aan een hogeschool en na afronding heb je een hbo-masterdiploma en een eerstegraads bevoegdheid in handen. Je kunt de hbo-masteropleiding tot eerstegraads leraar volgen wanneer je al in het bezit bent van een (beperkte) tweedegraads lesbevoegdheid voor een schoolvak. Niet alle hogescholen bieden eerstegraads lerarenopleidingen aan. Kijk in de navigator welke hogescholen in jouw regio de hbo-masteropleiding tot eerstegraads leraar voor jouw schoolvak aanbieden.
Wat leer je?
Tijdens een hbo-masteropleiding tot eerstegraads leraar leer je alles wat je moet weten en kunnen als eerstegraads bevoegd docent. In het studieprogramma zijn de drie Ga naar artikel waaraan je als leraar moet voldoen de rode draad. Dat zijn: vakinhoud, (vak)didactiek en pedagogiek. Omdat alle studenten van een eerstegraads hbo-masteropleiding al in het bezit zijn van Ga naar artikel, en doorgaans ook al werkzaam zijn in het onderwijs, wordt er voortgeborduurd op de competenties die je al hebt verworven.
Tijdens je stage breng je de geleerde theorie direct in de praktijk. Bij de meeste eerstegraads lerarenopleidingen wordt er van je verwacht dat je een minimaal aantal stage-uren in de bovenbouw havo/vwo loopt.
Sommige educatieve hbo-masters worden ook duaal aangeboden. Duaal houdt in dat je werkend leert. Je kunt hierover navraag doen bij jouw hogeschool naar keuze.
Wat zijn de toelatingseisen?
Je bent toelaatbaar als je al een Ga naar artikel voor hetzelfde schoolvak in je bezit hebt. Heb je een andere vooropleiding, bijvoorbeeld een hbo-/wo-opleiding in hetzelfde vakgebied, dan ben je niet direct toelaatbaar, maar moet je eerst een schakelprogramma doorlopen van de bacheloropleiding. Neem voor jouw persoonlijke mogelijkheden contact op met een lerarenopleiding van jouw keuze.
Wanneer heb ik recht op vrijstellingen?
Heb jij naast je tweedegraads bevoegdheid voor hetzelfde schoolvak, ook al een eerstegraads bevoegdheid voor een ander schoolvak? Dan kun je in aanmerking komen voor vrijstellingen. Heb je een andere verwante vooropleiding? Ook dan kan het zijn dat je recht hebt op vrijstellingen: vaak is het mogelijk om tijdens een intakegesprek voor de masteropleiding een persoonlijk opleidingsplan te laten opstellen, waarin de kennis en ervaring die je al hebt in kaart wordt gebracht.
Voor het halen van een eerstegraads bevoegdheid voor kunstvakken (met uitzondering van Kunstgeschiedenis) en lichamelijke opvoeding is er een uitzondering op de bovenstaande opleidingen op masterniveau. De lerarenopleidingen voor de kunstvakken en lichamelijke opvoeding leiden je namelijk op hbo-bachelorniveau op tot een eerstegraads bevoegdheid. Er is geen Ga naar artikel voor deze vakken te behalen.
