Hoe kan ik zij-instromen als leraar in het voortgezet onderwijs?
Wat is een zij-instromer?
De term ‘zij-instromer’ klinkt logisch: je stapt vanuit een ander beroep het onderwijs in. Toch is er een verschil tussen iemand die overstapt naar het onderwijs, bijvoorbeeld via een deeltijdopleiding, en de formele benaming ‘zij-instromer in het beroep (zib)’. Wettelijk gezien ben je pas een ‘zij-instromer in het beroep’ als je het officiële traject ‘zij-instroom in het beroep’ doorloopt.
Tijdens dit traject sta je vanaf dag één zelfstandig (betaald) voor de klas en volg je tegelijkertijd scholing bij een hogeschool of universiteit om je lesbevoegdheid te behalen.
Benieuwd naar andere opleidingstrajecten? Lees er Ga naar artikel meer over.
Wat zijn de toelatingseisen voor een zij-instroomtraject?
Je kunt een zij-instroomtraject volgen om een Ga naar artikel of een Ga naar artikel te halen. De eisen voor een eerstegraads zij-instroomtraject zijn strenger dan die voor een tweedegraads zij-instroomtraject:
Voor een tweedegraads traject heb je een hbo- of wo-diploma (bachelor of master) nodig in een vak dat Ga naar artikelis aan het schoolvak of beroepsprofiel waarin je les wilt geven.
Voor een eerstegraads traject heb je een universitaire bachelor én master nodig, met Ga naar artikel (EC) in het schoolvak waarin je les wilt geven.
Daarnaast gelden voor beide trajecten de volgende eisen:
Je hebt een (tijdelijke) aanstelling bij een school als leraar.
Je hebt een Ga naar artikel.
Je stond de afgelopen twee jaar niet ingeschreven bij een lerarenopleiding (tenzij je je diploma hebt behaald).
Je beschikt al over enige kennis en ervaring die relevant is voor jouw schoolvak. Tijdens een geschiktheidsonderzoek wordt in een later stadium nog beter in kaart gebracht wat je al kunt en weet, en welke scholing en begeleiding je op basis daarvan nog nodig hebt.
Er zijn soms uitzonderingen mogelijk op de toelatingseisen, bijvoorbeeld als je wilt zij-instromen voor een bepaald Ga naar artikel, als je al een hbo-master hebt gedaan of al een tweedegraads bevoegdheid hebt. Neem over je toelating contact op met de lerarenopleiding.
Welke stappen doorloop je als zij-instromer?
Het zij-instroomtraject in het voortgezet onderwijs verloopt in vijf stappen:
1. Check je toelaatbaarheid bij een lerarenopleiding
Voordat je gaat solliciteren, is het goed om zeker te weten of je toelaatbaar bent bij de opleiding die je wilt volgen. Neem daarom contact op met één of meerdere lerarenopleidingen en bespreek jouw mogelijkheden. Houd ook de aanmelddeadlines van de lerarenopleiding goed in de gaten.
2. Oriënteren en solliciteren
Je oriënteert je op middelbare scholen die jou aanspreken en bekijkt hun vacatures. Op de website Scholenopdekaart.nl vind je eenvoudig scholen in jouw buurt en hun contactgegevens, en op de website Meesterbaan.nl vind je veel onderwijsvacatures. Je kunt ook open solliciteren en aangeven dat je geïnteresseerd bent in een zij-instroomtraject.
Veel zij-instromers starten met een aanstelling van 0,4fte (ongeveer 2 dagen). Dat geeft ruimte voor zelfstudie en begeleiding. In overleg kun je altijd uitbreiden.
3. Het geschiktheidsonderzoek
Als een school jou wil aannemen, vraagt het bestuur van de school waar jij hebt gesolliciteerd een Ga naar artikel voor jou aan bij de lerarenopleiding. Dit onderzoek brengt in kaart:
Of je direct zelfstandig voor de klas kunt staan.
Of je het traject binnen twee jaar kunt afronden.
Welke scholing en begeleiding je nog nodig hebt.
Slaag je? Dan ontvang je een geschiktheidsverklaring. Daarin staat dat je voor de duur van het zij-instroomtraject voor de klas mag staan, terwijl je je bekwaamheidsverklaring nog niet hebt. Ook staat daarin beschreven welke scholing je nog nodig hebt en welke begeleiding daarbij nodig is vanuit de school en de lerarenopleiding.
4. Jouw zij-instroomtraject
Op basis van de geschiktheidsverklaring wordt bepaald hoe jouw persoonlijke traject eruitziet. Een zij-instroomtraject is maatwerk en wordt daarom niet voor iedereen hetzelfde ingevuld. Ook de verhouding tussen contactonderwijs, online leren en werkplekleren verschilt per traject. Wat altijd geldt:
Je staat vanaf dag 1 zelfstandig voor de klas.
Je hebt een betaalde aanstelling en ontvangt Ga naar artikel.
De school vraagt subsidie aan bij DUO om jouw opleiding en begeleiding te bekostigen.
Je rondt het traject binnen twee jaar af (in uitzonderlijke gevallen is er eventueel verlenging mogelijk). Volgens de wet mag je namelijk officieel niet langer dan twee jaar zonder bekwaamheidsverklaring voor de klas staan.
5. Bevoegd leraar
Aan het eind van je traject leg je een bekwaamheidsonderzoek af. Daarmee toon je aan dat je voldoende competent bent om als leraar te werken. Dit wordt bepaald door de lerarenopleiding waar je jouw traject hebt gevolgd en de school waar je werkzaam bent. Als je slaagt, ontvang je een officieel getuigschrift en ben je volledig bevoegd leraar.
Wie betaalt het zij-instroomtraject?
De school die jou aanneemt betaalt het traject. Het schoolbestuur kan hiervoor subsidie aanvragen bij DUO van €25.000,- per zij-instromer.
Dit bedrag dekt de kosten van je opleiding en het geschiktheidsonderzoek. Ook kan het (deels) gebruikt worden voor verlof en studietijd. Je kunt alle informatie terugvinden in de Regeling subsidie zij-instroom.
Trainees in onderwijs
Een voorbeeld van een eerstegraads zij-instroomtraject is het landelijke programma 'Trainees in onderwijs'. In het traineeship combineer je lesgeven (3 dagen) met een universitaire opleiding (1 dag) en een verbredend programma (1 dag). Een gevarieerde week dus! Het programmateam van Trainees in onderwijs begeleidt en faciliteert bij selectie, matching en opleiding. Meer informatie vind je op de website van Trainees in onderwijs.
